วัตถุดิบอาหารสัตว์

........เดิมประเทศไทยมีการใช้มันสำปะหลังในรูปมันเส้นและมันอัดเม็ดในสูตรอาหารสัตว์ชนิดต่างๆปริมาณน้อยมาก แต่ปัจจุบันผู้เลี้ยงสัตว์ของไทยมีความรู้และ

ความเข้าใจ ในการใช้มันสำปะหลังในสูตรอาหารสัตว์มากขึ้น ซึ่งเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์และผู้ผลิตอาหารสัตว์ส่วนใหญ่ต่างยอมรับถึงผลดีและประโยชน์ที่ได้จากการใช้มันสำปะหลังเลี้ยงสัตว์ จึงทำให้ปริมาณความต้องการใช้สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

มันส้าปะหลัง เป็นพืชที่ให้คาร์โบไฮเดรตสูง ประมาณ 80 – 85 เปอร์เซ็นต์ มีเยื่อใย เล็กน้อย ปริมาณโปรตีนต่ำประมาณ 0 – 2 เปอร์เซ็นต์ และมีแร่ธาตุน้อย เนื้ออาหารมี ลักษณะเป็นฝุ่นและมีความหนาแน่นต่ำ การใช้มันส้าปะหลังจะต้องค้านึงถึงสารพิษที่มีใน เนื้อมันสำปะหลัง เปลือกราก และใบ ซึ่งได้แก่ แทนนิน (tannin) กรดไฮโดรไซยานิก (hydrocyanic acid, HCN) หรือกรดพรัสสิก (prussic acid)

คุณค่าทางโภชนะ

มันสำปะหลังที่แนะนำให้ใช้ในการผสมอาหารสัตว์ คือ มันเส้นซึ่งได้จากการนำหัวมันสำปะหลังสดมาหั่นเป็นชิ้นๆ แล้วผึ่งแดดให้แห้งใช้เวลา 3 – 4 แดด ซึ่งการทำมันเส้นให้ได้มาตรฐานที่ดี คือ มีสิ่งเจือปน อาทิ เหง้า ดิน ทรายน้อย และมันเส้นควรมีคุณค่าทางอาหาร ดังนี้

        โปรตีน                                   2           เปอร์เซ็นต์

         ยอดโภชนะย่อยได้ (TDN)       82.5        เปอร์เซ็นต์

         แป้งและน้ำตาล                     78.6        เปอร์เซ็นต์

         ไขมัน                                    0.75      เปอร์เซ็นต์

         เส้นใย                                   3.7        เปอร์เซ็นต์

ประโยชน์ที่ได้รับจากการใช้มันสำปะหลังในสูตรอาหารโค 

      1.   สะดวกในการใช้ สามารถใช้มันเส้นในลักษณะที่เป็นชิ้นๆ รวมทั้งใบมันได้โดยไม่ต้องบดให้ละเอียด

      2.   อาหารผสมของโคที่ใช้มันเส้น ไม่จำเป็นต้องนำไปอัดเม็ด จึงลดค่าใช้จ่ายในส่วนนี้ลงไปได้ และทำให้เกษตรกรสะดวกที่จะผสมอาหารใช้เองได้

      3.   โคชอบกินและกินอาหารได้มากขึ้น เนื่องจากเมื่อมันเส้นเข้าปากโค น้ำย่อยจะย่อยแป้งเป็นนน้ำตาล ทำให้เกิดรสหวาน

      4.   สามารถใช้ร่วมกับแหล่งโปรตีนราคาถูก คือ ยูเรียได้มากขึ้น เนื่องจากถูกย่อยได้ง่าย

      5.   ทำให้แม่โคมีสุขภาพที่ดีขึ้น การอักเสบจากการติดเชื้อของเต้านมลดลง

      6.   การเพิ่มระดับมันเส้นในสูตรอาหาร ทำให้ปริมาณการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ลดลง เป็นผลดีต่อคุณภาพของน้ำนมดิบ ช่วยยืดอายุการเก็บน้ำนมดิบใน อุณหภูมิปกติได้นานขึ้น

      7.   ช่วยลดปริมาณการตกค้างของสารพิษอะฟลาทอกซินในน้ำนมดิบลงได้อย่างมาก

ประโยชน์ที่ได้รับจากการใช้มันสำปะหลังในสูตรอาหารสุกรและสัตว์ปีก 

      1.   ลดต้นทุนค่าอาหารและต้นทุนการผลิตสัตว์ มันเส้นบดที่ปรับคุณค่าทางโภชนะให้มีโปรตีนและกรดอะมิโนใกล้เคียงกับปลายข้าวและข้าวโพด โดยการเติมกากถั่วเหลือง หรือปลาป่น แล้วยังมีราคาเฉลี่ยต่ำกว่าปลายข้าวและข้าวโพด

      2.   คุณภาพผลผลิตสัตว์ดีขึ้น สัตว์ปีกที่กินอาหารสูตรมันสำปะหลังจะทำให้ได้ไข่ที่มีคุณภาพดี ไข่ขาวข้นขึ้น ส่งผลให้อายุการเก็บรักษานานขึ้น การฟักออกเป็นตัวของไข่มีเชื้อดีขึ้น ส่วนเนื้อสัตว์ก็มีความปลอดภัยจากสารพิษและสารตกค้างที่มักติดปนมากับอาหาร

      3.   ลดกลิ่นเหม็นจากมูลสัตว์ เนื่องจากจุลินทรีย์กลุ่มแลคโตบาซิลลัสและยีสต์ ที่ติดมากับมันสำปะหลังจะทำให้ความเป็นกรด-ด่างและอิโคไลลดจำนวนลง การผลิตสารที่ส่งกลิ่นในมูลจึงลดลงด้วย

      4.   ลดปริมาณแมลงวันในฟาร์มและทำให้สิ่งแวดล้อมบริเวณฟาร์มดีขึ้น เป็นผลมาจากความเป็นกรด-ด่างที่ลดลงในมูลสุกรที่กินอาหารสูตรมันสำปะหลัง ทำให้สภาพไม่เหมาะสมที่ไข่แมลงวันจะพัฒนาไปเป็นตัวเต็มวัย