ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่

ความเป็นมา
       พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2525 ให้พิจารณาพื้นที่บริเวณป่าขุนแม่กวง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ประมาณ 8,500 ไร่ จัดตั้งเป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยมีพระราชประสงค์ที่จะใช้เป็นศูนย์กลางในการศึกษาทดลองเพื่อหารูปแบบการพัฒนาต่าง ๆ บริเวณพื้นที่ต้นน้ำที่เหมาะสมกับพื้นที่บริเวณต้นน้ำลำธารของภาคเหนือ เผยแพร่ให้ราษฎรนำไปปฏิบัติต่อไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาพื้นที่ต้นน้ำลำธาร โดยการใช้ระบบชลประทานเข้าเสริมการปลูกป่า 3 อย่าง 3 วิธี และการใช้ลุ่มน้ำให้เกิดประโยชน์ทางเศรษฐกิจ
       ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2527พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้เสด็จพระราชดำเนินไปยังพื้นที่โครงการและพระราชทานพระราชดำริเพิ่มเติมเกี่ยวกับแนวทางในการดำเนินงานของศูนย์ฯให้ศึกษาพัฒนาป่าไม้พื้นที่ต้นน้ำลำธารให้ได้ผลอย่างสมบูรณ์เป็นหลักต้นทางเป็นป่าไม้และปลายทางเป็นการศึกษาการประมงตามอ่างเก็บน้ำต่างๆที่จะก่อให้เกิดประโยชน์กับราษฎรอย่างแท้จริงผสมกับการศึกษาด้านสหกรณ์เกษตรกรรมปศุสัตว์โคนมและเกษตรอุตสาหกรรมรวมทั้งด้านการตลาดเพื่อให้เป็นศูนย์ศึกษาฯที่สมบูรณ์แบบก่อให้เกิดประโยชน์ต่อราษฎรที่จะเข้ามาศึกษากิจกรรมต่างๆภายในศูนย์ศึกษาฯแล้วนำไปใช้ปฏิบัติอย่างได้ผลดีต่อไปศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริดำเนินงานโดยมีกรมชลประทานเป็นหน่วยงานหลักในการประสานการดำเนินงานในพื้นที่

วัตถุประสงค์ของโครงการ
     1. เพื่อศึกษาการอนุรักษ์ต้นน้ำลำธาร การพัฒนาพื้นที่ป่าไม้ 3 อย่าง (การปลูกป่าไม้ใช้สอย ป่าไม้ผล และไม้ฟืน) 3 วิธีคือ ปลูกป่าในพื้นที่ที่มีการนำระบบชลประทานที่ใช้แหล่งน้ำจากภายนอกพื้นที่มาช่วยเสริม ปลูกป่าตามแนวร่องหุบเขาโดยการทำฝายเก็บกักน้ำ (check dam) และปลูกป่าในเขตพื้นที่ที่มีน้ำฝน (rainfed)
     2. เพื่อศึกษาการพัฒนาด้านการปศุสัตว์และโคนม
     3. เพื่อศึกษาการพัฒนาด้านการประมงโดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับการบริหารการจับปลา
     4. เพื่อศึกษาการพัฒนาด้านการเกษตรกรรม
     5.เพื่อศึกษาการพัฒนาด้านการเกษตรอุตสาหกรรม

กิจกรรมดำเนินงานปีงบประมาณ 2551 (ตุลาคม 2550 – กันยายน 2551) ของกองอาหารสัตว
    1. ปรับปรุงแปลงพืชอาหารสัตว์ (หญ้ากินนีสีม่วงและหญ้ารูซี่) 50 ไร่ ที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่
    2. ผลิตเสบียงสัตว์แห้ง ที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง
    3. จัดส่งเสบียงสัตว์แห้ง ส่งมอบที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่

วัตถุประสงค์
   1. เพื่อผลิตอาหารหยาบสดเพื่อตัดเลี้ยงโคนมของศูนย์การศึกษาพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่
   2. เพื่อผลิตและจัดส่งอาหารหยาบแห้งสำรองสนับสนุนการเลี้ยงโคนม ของศูนย์การศึกษาพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่

ประโยชน์ที่จะได้รับ
   โคนมในศูนย์การศึกษาพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริจังหวัดเชียงใหม่ได้รับอาหารหยาบแห้งในช่วงที่ขาดแคลนทำให้โคนมมีสุขภาพดีและไม่กระทบกระเทือนต่อการผลิตน้ำนมโค

พื้นที่ดำเนินการ
   1. ศูนย์ศึกษาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่
   2. ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

หน่วยงานรับผิดชอบ
   ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

ผลการดำเนินงานปีงบประมาณ 2551
1. กิจกรรมปรับปรุงแปลงพืชอาหารสัตว์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ได้ดำเนินการปรับปรุงแปลงพืชอาหารสัตว์ ภายในศูนย์ฯ ลำปาง พื้นที่ 200 ไร่ โดยปลูกพืชอาหารสัตว์ ดังนี้
1.1 จัดทำแปลงหญ้ารูซี่ 150 ไร่
1.2. จัดทำแปลงหญ้ากินนีสีม่วง 50 ไร่ รวมทั้งสิ้น จำนวน 200 ไร่
2. กิจกรรมสำรองพืชอาหารสัตว์ (ผลิตหญ้าแห้งอัดฟอน จำนวน 600 ฟ่อน) ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์สำปาง ได้ดำเนินการจัดทำหญ้าแห้งอัดฟ่อน และจัดส่งหญ้าแห้งอัดฟ่อนทั้งหมดให้ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ จังหวัดเชียงใหม่

กิจกรรมดำเนินงานปีงบประมาณ 2552 (ตุลาคม 2551 – กันยายน 2552)
1. บำรุงรักษาแปลงหญ้าพืชอาหารสัตว์ 40 ไร่
2. อบรมเกษตรกร 20 ราย
3. ส่งเสริมการปลูกพืชอาหารสัตว์แก่เกษตรกร 20 ราย ๆ ละ 1 ไร่ รวมพื้นที่ 20 ไร่
4. สำรองพืชอาหารสัตว์ (ผลิตหญ้าแห้งอัดฟ่อน จำนวน 600 ฟ่อน/12,000 กิโลกรัม

ผลการดำเนินงานปีงบประมาณ 2552
1. ปลูกพืชอาหารสัตว์เพื่อการสาธิต จำนวน 40 ไร่ ที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่
2. จัดฝึกอบรมเกษตรกรที่อาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ หลักสูตร พืชอาหารสัตว์ จำนวน 20 ราย
3. ส่งเสริมเกษตรกรที่อาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริปลูกพืชอาหารสัตว์ จำนวน 20 ราย รวม 20 ไร่
3.1 สาธิตและส่งเสริมการผลิตแก๊สชีวภาพจากมูลสัตว์ โดยเกษตรกร จำนวน 2 บ่อ
4. กิจกรรมสำรองพืชอาหารสัตว์ (ผลิตหญ้าแห้งอัดฟ่อน จำนวน 600 ฟ่อน) ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง ได้ดำเนินการจัดทำหญ้าแห้งอัดฟ่อน และจัดส่งหญ้าแห้งอัดฟ่อนเพื่อสนับสนุนการเลี้ยงโคนมศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

กิจกรรมดำเนินงานปีงบประมาณ 2553 (ตุลาคม 2552 – กันยายน 2553)
1. ฝึกอบรมเกษตรกร จำนวน 20 ราย
2. ปรับปรุงแปลงพืชอาหารสัตว์ จำนวน 50 ไร่
3. ส่งเสริมการปลูกพืชอาหารสัตว์ จำนวน 15 ราย จำนวน 30 ไร่