โครงการหมู่บ้านปศุสัตว์ - เกษตรมูโนะ จังหวัดนราธิวาส

ความเป็นมา
        เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2526 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับการจัดตั้งโครงการหมู่บ้านปศุสัตว์- เกษตรมูโนะ ในเขตอำเภอตากใบ อำเภอสุไหงโกลก จังหวัดนราธิวาส ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาดำเนินการ ตามที่กรมชลประทานได้ดำเนินการขุดคลองชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชดำริเสร็จเมื่อปี 2520 ทำให้พื้นที่ประมาณ 7,000 ไร่ ซึ่งอยู่บริเวณฝั่งขวาของคลองชลประทานมูโนะ ช่วงระหว่างคลองกับทางหลวงสายตากใบ- สุไหงโกลก ซึ่งแต่เดิมเป็นพื้นที่พรุ มีน้ำท่วมขังตลอดปี ไม่สามารถใช้ทำประโยชน์ได้ แต่ในขณะนี้พื้นที่บริเวณดังกล่าวได้แห้งลง ราษฎรหมู่บ้านต่าง ๆ ได้อพยพเข้าไปใช้พื้นที่นั้นทำประโยชน์ด้านการเลี้ยงสัตว์
        ในการพิจารณาจัดตั้งโครงการหมู่บ้านปศุสัตว์ - เกษตรมูโนะ ในบริเวณพื้นที่ประมาณ 2,400 ไร่นั้น จะจัดสรรที่ดินให้กับสมาชิกประมาณครอบครัวละ 15 ไร่ โดยให้เป็นที่อยู่อาศัยและทำการเกษตรครอบครัวละ 3 ไร่ พร้อมทั้งจัดหาน้ำให้เพาะปลูกได้ตลอดทั้งปี ส่วนพื้นที่ที่เหลืออีก 12 ไร่ จะไม่ให้เป็นสิทธิของแต่ละครอบครัว แต่จะใช้เป็นพื้นที่ส่วนรวมของหมู่บ้าน โดยจะปรับปรุงพื้นที่นั้นให้เป็นทุ่งหญ้าให้สมาชิดทั้งหมู่บ้านใช้เลี้ยงสัตว์ได้อย่างสมบูรณ์ ซึ่งสมาชิกแต่ละครอบครัว จะมีรายได้จากการเลี้ยงสัตว์เป็นรายได้หลัก ส่วนรายได้จากการทำการเกษตรจะเป็นรายได้เสริม สมาชิกของหมู่บ้านไม่มีกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของที่ดิน แต่จะมีสิทธิทำกินในพื้นที่นี้ตลอดไป ตามกฎระเบียบของหมู่บ้านที่กำหนดไว้

อบรมเกษตรกรในโครงการปศุสัตว์มูโนะ

วัตถุประสงค์ของโครงการ
    1. เพื่อจัดหาพื้นที่อยู่อาศัยและพื้นที่ทำกินให้ราษฎรที่เดือดร้อน
    2. ให้ราษฎรมีอาชีพเลี้ยงสัตว์เป็นอาชีพหลักและทำการเกษตรเป็นอาชีพรอง
    3. ให้คำแนะนำและสนับสนุนสมาชิกของโครงการ

กิจกรรมดำเนินงานปีงบประมาณ 2551 (ตุลาคม 2550 – กันยายน 2551) ของกองอาหารสัตว์
    1. งานวิจัย 1 เรื่อง คือ การปรับตัวของพืชอาหารสัตว์บางชนิดในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด (ชุดดินมูโนะ) (โครงการวิจัยต่อเนื่องปีนี้ดำเนินงานเป็นปีที่ 2 โดยมีแผนปฏิบัติงาน 36 เปอร์เซ็นต์ และจะสิ้นสุดงานวิจัยในปีงบประมาณ 2552)
    2. บำรุงรักษาแปลงหญ้าเดิม พื้นที่ 100 ไร่ (แปลงปล่อยสัตว์แทะเล็ม 70 ไร่ และแปลงตัดสด 20 ไร่
    3. ส่งเสริมการปลูกพืชอาหารสัตว์แก่เกษตรกร 15 ราย พื้นที่ 30 ไร่
    4. ให้คำแนะนำการจัดการด้านอาหารสัตว์เกษตรกร 100 ราย จำนวน 50 ครั้ง

วัตถุประสงค์
     งานวิจัย 1 เรื่อง เพื่อศึกษาการปรับตัวของพืชอาหารสัตว์ที่ปลูกและมีการจัดการในสภาพพื้นที่ลุ่มดินเปรี้ยวจัด (ชุดดินมูโนะ)
    1. เพื่อปรับปรุงทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ในสภาพพื้นที่ดินพรุและที่ลุ่มน้ำขังของหมู่บ้านปศุสัตว์- เกษตร มูโนะ ให้เป็นแปลงหญ้าเลี้ยงสัตว์แบบประณีตมีคุณภาพได้อย่างถาวรและยั่งยืน
   2. เพื่อให้เกษตรกรได้พัฒนาการจัดการแปลงพืชอาหารสัตว์ให้เหมาะสมมีประสิทธิภาพและค่าใช้จ่ายต่ำ
   3. เพื่อลดปัญหาการขาดแคลนพืชอาหารสัตว์
   4. เพื่อส่งเสริมสนับสนุนให้เกษตรกรได้ใช้ประโยชน์จากแปลงพืชอาหารสัตว์ในการผลิตหญ้าสดหรือหญ้าหมักจำหน่าย สร้างรายได้เสริมแก่ครอบครัว

ประโยชน์ที่จะได้รับ
   งานวิจัย 1 เรื่อง ทราบถึงการปรับตัวของพืชอาหารสัตว์ ที่ปลูกและมีการจัดการในสภาพพื้นที่ลุ่มดินเปรี้ยวจัด (ชุดดินมูโนะ) จะได้ข้อมูลพื้นฐานและแนวทางในการจัดการสำหรับการศึกษาพัฒนาพืชอาหารสัตว์ในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดต่อไป
   1. เกษตรกรรู้จักการจัดการ และใช้ประโยชน์แปลงพืชอาหารสัตว์ ตลอดจนแนะนำเกษตรกรรายอื่นได้
   2. เกษตรกรสามารถผลิตหญ้าสดที่มีคุณภาพใช้เลี้ยงสัตว์อย่างเพียงพอ
   3. เกษตรกรสามารถผลิตหญ้าสดหรือหญ้าหมักจำหน่ายสร้างรายได้เสริมแก่ครอบครัว
   4. สามารถขยายผลการจัดทำแปลงพืชอาหารสัตว์สู่เกษตรกรหมู่บ้านใกล้เคียง

พื้นที่ดำเนินการ
     หมู่บ้านปศุสัตว์ - เกษตรมูโนะ ตำบลโฆษิต อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส

หน่วยงานรับผิดชอบ
     ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์นราธิวาส อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส

ผลการดำเนินงานปีงบประมาณ 2551
กิจกรรมที่ 1 ปรับปรุงแปลงหญ้าเดิมของโครงการฯ
             1 . บำรุงรักษาแปลงหญ้าเดิมโดยใส่ปุ๋ยเคมี สูตร 15-15-15 อัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่และ สูตร 46-0-0 อัตรา 10 กิโลกรัมต่อไร่ กำจัดวัชพืชและปลูกซ่อมแซมในส่วนที่ตาย ซ่อมแซมรั้วลวดหนามรอบๆแปลงพืชอาหารสัตว์
             2 . สามารถผลิตหญ้าสดให้สัตว์เลี้ยงของเกษตรกรและสัตว์เลี้ยงเพื่อการสาธิตในโครงการฯ ใช้ประโยชน์ได้ประมาณ 100,000– 150,000 กิโลกรัมต่อปี โดยมีสัตว์เลี้ยงใช้ประโยชน์จากแปลงพืชอาหารสัตว์ดังนี้ โคเนื้อ จำนวน 250 - 300 ตัว แพะ-แกะ จำนวน 100 ตัว
             3 . ให้คำแนะนำด้านอาหารสัตว์และการจัดการแปลงพืชอาหารสัตว์แก่สมาชิกในโครงการฯ และเกษตรกรบริเวณใกล้เคียง 28 ครั้ง 143 ราย

กิจกรรมปรับปรุงแปลงหญ้าเดิม พื้นที่เป้าหมาย 100 ไร่

แปลงหญ้ารวมสำหรับตัดสดและปล่อยสัตว์ลงแทะเล็ม

แปลงหญ้าขุดยกร่องสำหรับตัดสดเลี้ยงสัตว์สาธิต

นำหญ้ามาเลี้ยงแพะในโรงเรือน

นำสัตว์ลงไปปล่อยในแปลงแทะเล็ม

ใส่ปุ๋ยแปลงพืชอาหารสัตว์

จัดทำรั้วเพื่อป้องกันสัตว์จากภายนอก

ใส่หินปูนฝุ่นเพื่อปรับสภาพความเป็นกรดของดิน  

ดำเนินการปลูกซ่อมในส่วนที่ตาย

กิจกรรมที่ 2 ส่งเสริมและขยายผลการทำแปลงพืชอาหารสัตว์แบบประณีต
         
มีเกษตรกรเข้าร่วมโครงการจัดทำแปลงพืชอาหารสัตว์แบบประณีต จำนวน 15 ราย พื้นที่ 30 ไร่ ปัจจุบันเกษตรกรบางรายสามารถใช้ประโยชน์จากแปลงพืชอาหารสัตว์ดังกล่าวได้แล้ว

ชี้แจงรายละเอียดของโครงการ

ไถเตรียมดินในพื้นที่ของเกษตรกร

แปลงพืชอาหารสัตว์ของเกษตรกร

เกษตรกรสามารถใช้ประโยชน์จากแปลงพืชอาหารสัตว์

ปัญหาและอุปสรรค
       การปฏิบัติงานในพื้นที่มีข้อจำกัดเนื่องจากเหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้
กิจกรรมดำเนินงานปีงบประมาณ 2552 (ตุลาคม 2551 – กันยายน 2552)
       1. งานวิจัย 1 เรื่อง คือ การปรับตัวของพืชอาหารสัตว์บางชนิดในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด (ชุดดินมูโนะ) (โครงการวิจัยมีแผนปฏิบัติงาน 39
เปอร์เซ็นต์)
       2. บำรุงรักษาแปลงพืชอาหารสัตว์ 100 ไร่
       3. ส่งเสริมและขยายผลการจัดทำแปลงพืชอาหารสัตว์สาธิต จำนวน 20 ราย พื้นที่ 20 ไร่
       4. อบรมเกษตรกรจำนวน 20 ราย